استرس و راهکارهای مقابله با آن در محیط کار (قسمت اول)

عضو هیات علمی سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی و دانشجوی دکترای مدیریت

استرس

استرس، فرســودگــي بدني يا عاطفي است كه بر اثر مسائل و مشكلات واقعي يا ذهني پديد مي آيد. به بیان دیگر استرس به مجموعه واكنشهاي عمومي انسان نسبت به عوامل ناسازگار و پيش بيني نشده داخلي و خارجي اطلاق مي گردد؛ بدين گونه كه هرگاه تعادل داخلي يا خارجي از ميان برود، استرس پديد مي آيد.

در دنياي كنوني استرس به عنوان يكي از آفات نيروي انساني شناخته شده است. اثرات مخرب استرس بر زندگي فردي و اجتماعي كاملا مشهود بوده و كاركنان يكي از آسيب پذيرترين قشرها در برابر استرس هستند، به طوري كه مي توان استرس را فرزند ناخلف انقلاب صنعتي و يك قاتل بي سروصدا ناميد.

هر چند کاربرد واژه استرس در روانپزشکی سابقه طولانی دارد ولی در سالهای اخیر استفاده از آن در روانشناسی مديريت و رفتار سازماني نيز متداول گرديده و به سبب رايج بودن آن در زندگي اجتماعي افراد، بخشي از مباحث سازماني به استرس اختصاص يافته است. ارتقاء بهداشت رواني محيط كار به عنوان يكي از مهمترين ابعاد توسعه و بهسازي منابع انساني در سازمانها در چند دهه اخير توجه محققان زيادي را در ايران و كشورهاي دیگر به خود جلب كرده است.

با تمام جنبه هاي منفي كه در فرهنگ عامه براي استرس وجود دارد، معهذا اين پديده داراي جنبه هاي مثبت نيز است. جنبه هاي منفي استرس را «استرس مخرب» مي گويند كه از شنيدن خبر ناگوار بر شخص دست مي دهد و جنبه هاي مثبت استرس، «استرس سازنده» است، كه هنگام دريافت خبرهاي شاد و خوشحال كننده عارض فرد مي شود.

علي رغم وجود استرس سازنده که بودن آن براي ايجاد تحرك و تلاش در انسان ضروري است، زماني كه بحث استرس مطرح شود بيشتر به عوارض و ضايعات آن توجه شده و استرس مخرب مد نظر قرار مي گيرد. به هر حال استرس مخرب نيروي انساني سازمان را ضايع مي كند و پايه هاي سازمان را متزلزل مي سازد. بدين ترتيب است كه استرس در سازمان همچون آفتي، نيروها را تحليل مي برد و فعاليتها را عقيم مي سازد.

تحقيقاتي كه در مركز پرنيستون آمريكا صورت گرفته نشان داد كه نسل امروز 75 درصد بيشتر نسبت به نسل قبل دچار استرس شده است كه نتايج اين مسئله در محل كار بـــــاعث افزايش ضايعات، غيبت، كاهش بهره وري، اعمال تهاجمي و... مي شود. كسالتهاي ناشي از اضطراب و استرسهاي شغلي سالانه ميلياردها دلار هزينه دربرداشته است.

ادامه دارد...