نقش فرهنگ سازماني در اداره سازمان

• دکتر مهدی شریعتمداری

  عضو هیات علمی سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی

بهسازي سازمانها فرآيندهاي بسيار گسترده است كه در آن عواملي از جمله فرهنگ سازماني، سبك مديريت و رضايت شغلي از اهميت زيادي برخوردار هستند. با توجه به اينكه رفتار سازماني فرد از فرهنگ حاكم بر سازمان تاثيرپذير است، مي‌توان گفت كه هنگامي كه ارزشها و هنجارهاي فرهنگي در جاي شايسته خود قرار بگيرند و از قدرت و تحرك دروني برخودار باشند مي‌تواند نه تنها نيروئي وحدت‌بخش و يگانه‌ساز ميان كاركنان باشند بلكه وسيله‌اي كارآمد در بسيج نيروهاي سازمان در دستيابي به هدفهاي عمومي گردند. فرهنگ سازماني پديده‌اي ملموس نيست و به راحتي قابل شناسايي نمي‌باشد. كوه يخي است كه تنها قله آن آشكار است و بخش عمده‌ آن ناپيدا و پنهان است ولي در واقع نمايانگر “شيوه زندگي” واقعي اعضاي سازمان است.

فرهنگ سازماني كه پيوندي نزديك با فرهنگ عمومي جامعه دارد، بخش گسترده‌اي از رفتار و بالندگي سازمان را مي‌پوشاند و براي پديد آوردن دگرگوني و پايداري رفتار مطلوب و سنجيده، از آن كمكهاي مؤثري گرفته مي‌شود. بطور كلي مي‌توان فرهنگ سازماني را عامل كليدي در دستيابي به مقاصد و استراتژيهاي سازماني، بهبود اثربخشي سازماني و مديريت تغيير دانست.

فرهنگ سازماني و ساختار سازماني از ارتباطي متقابل با يكديگر برخوردار مي‌باشند، همانطور كه ساختار سازماني از فرهنگ سازماني متاثر مي‌گردد، خود نيز در تقويت و تحكيم فرهنگ سازماني خاص خويش مؤثر است. اساساً ساختارهايي كه از انعطاف و قدرت انطباق بيشتري برخوردارند، مي‌توانند به تحكيم و ثبات فرهنگ قوي سازماني همت گمارند. در سازماني كه فرهنگ آن از درجه بالايي از خصوصياتي نظير تفويض اختيار، روحيه ابتكار و خلاقيت، ريسك‌پذيري، انسجام و تحمل ابهام برخوردار است، نمي‌تواند ساختاري را طراحي كرد كه به جريان يافتن ارتباطات سازماني از كانال تنگ سلسله مراتب و يا تمركز قدرت به جاي توزيع آن و مقررات دست و پاگير بوركراسي اصرار ورزد.

فرهنگ سازماني يا به عبارتي مجموعه باورها، اعتقادات و ارزشهاي نسبتاً ثابت و الگوهاي رفتاري كه عموماً افراد سازمان پايبند آنها هستند مي‌باشد و روي‌ تمام جنبه‌هاي سازمان از جمله رفتار فردي، رفتار سازماني، نگرش‌كاركنان، خلاقيت و نوآوري، تدوين اهداف، اجراي استراتژيها، انگيزه‌ و تعهد، ميزان وفاداري افراد، سخت‌كوشي، نظم و انضباط و بهره‌وري‌ تاثير مي‌گذارد و مي‌تواند سرچشمه‌اي براي حركت و پويايي و يا مانعي در راه پيشرفت به شمار آيد.